Het jaarthema van Jeugd Rode Kruis, een studiedag van de Vlaamse Jeugdraad, Steunpunt Jeugd en Vleva, alarmerende berichten in de media én het Europees Jaar van de Armoede dat er in 2010 aankomt: steeds meer organisaties willen ons bewust maken van de groeiende aanwezigheid van armoede in onze omgeving – misschien ook in jouw jeugdbeweging?

Uit ‘Jongeren en (geen) centen’, de studiedag die onder meer de Vlaamse Jeugdraad op 15 oktober organiseerde, bleek dat steeds meer jongeren in de schulden terecht komen. Ze verdienen al op jonge leeftijd geld, en daarmee kopen ze kleren of gaan ze uit. Maar velen moeten met dat geld ook hun studies betalen, of zelfs in hun eigen levensonderhoud voorzien. Daarbij komt nog dat materialisme en consumeren centraal staan in onze maatschappij. “Jongeren komen voortdurend in de verleiding dure dingen aan te schaffen die ze zich soms niet kunnen veroorloven: internet, gsm, laptop, games, digitale tv…”, zoals een OCMW-medewerker getuigde op de studiedag.  

Misleidende reclame

Het hoeft dan ook niet te verbazen dat minister van Onderwijs Pascal Smet (SP.a) in zijn beleidsnota aankondigde dat hij vanaf volgend schooljaar scholieren wil leren hoe ze misleidende reclame kunnen ontmaskeren. “Jongeren worden in onze maatschappij overspoeld door informatie die niet altijd eerlijk is”, zegt Smet in De Standaard van 27 oktober. “En het is heel belangrijk dat ze betrouwbare info van onbetrouwbare leren onderscheiden. Want in de toekomst zal die trend alleen maar erger worden.” Voor Smets plannen concreet worden, moet er nog overleg komen met de vakbonden, de onderwijskoepels en de ouderverenigingen.

Intussen kunnen andere instanties dan de school ook hun verantwoordelijkheid opnemen, zoals de overheid of de ouders. Maar ook het jeugdwerk kan een taak hebben om jongeren en jongvolwassenen bewust te maken van de problematiek. En dat doet Jeugd Rode Kruis al met haar jaarthema, 'Zet 'M niet buitenspel!'. “Het waren de duizelingwekkende armoedecijfers, de, spijtig genoeg, stijgende trend, in combinatie met het feit dat we een open jeugdbeweging zijn, die ons ertoe aanzetten om met dit thema aan de slag te gaan”, legt An Vanderheyden van het JRK uit. “Bovendien zijn onze vrijwilligers gevoelig voor de thema’s van het Rode Kruis, en zorg voor kwetsbaren is een van die thema’s.”

Armand de kabouter

De jeugdbeweging heeft met dit jaarthema niet de ambitie armoede op te lossen. Wel willen ze stilstaan bij het recht van elk kind op spelen. “Wie arm is, wordt namelijk op verschillende levensdomeinen uitgesloten: financieel, werk, huisvesting, school, vrije tijd, culturele participatie…”, legt An uit. “Met dit jaarthema willen we wel voorbeelden – zowel in als uit onze beweging – in de kijker plaatsen en onze leden sensibiliseren over het onderwerp, met posters, stickers en activiteiten. We willen ook onze leiding bewust maken van het concept ‘open jeugdbeweging’, wat betekent dat ze, bijvoorbeeld, nadenken over de kosten van activiteiten en het materiaal dat de kinderen moeten meebrengen.”

Voor het nieuwe jaarthema heeft het JRK het jaarthemafiguurtje Armand de kabouter uitgetekend. Die helpt de plaatselijke afdelingen om insteken te vinden. Omdat de draagkracht en beginsituatie van afdeling tot afdeling verschilt, bestaan er laagdrempelige activiteiten. Die worden aangeduid met één Armand. Afdelingen die verder willen gaan, kunnen gaan voor een activiteit met vier Armands.

Die activiteiten kunnen een aanleiding zijn om binnen de groep te spreken over armoede. Te vaak nog blijft het onderwerp in de taboesfeer zitten, zoals bleek uit ‘Jongeren en (geen) centen’. Laat het  Europees Jaar van de Armoede een aanleiding zijn om armoede uit die taboesfeer weg te halen.

 (c) 2009 - VER-kijker - Bert Gyssels